An evaluation of some oxidative and enzymatic biomarkers in different stages of naturally occurring copper poisoning in sheep


1 Toxicology and Poisoning Research Center, Department of Toxicology, Faculty of Veterinary Medicine, University of Tehran, Tehran, Iran

2 Department of Internal Medicine, University of Groningen, Groningen, the Netherlands

3 Graduated from the Faculty of Veterinary Medicine, University of Tehran, Tehran, Iran.


BACKGROUND: The early stage of Copper poisoning is difficult to be clinically diagnosed in sheep and has not been documented clearly yet. OBJECTIVES: To assess biomarkers in predicting early Copper poisoning in sheep, blood samples were collected from several groups of animals from a naturally Copper poisoning occurrence in an industrial region. METHODS: Animals were divided into four experimental groups; Group A: far from polluted region (Control group), Group B: inside polluted region, apparently healthy and without any clinically jaundice manifestation, Group C: slightly with jaundice signs and hemolytic crisis phase, and Group D: with clear jaundice signs. After collecting blood samples from each group, the serum was analyzed for evaluation of liver enzymes and oxidative stress parameters in different stages of Copper poisoning. In each blood sample, CPK, GGT, AST, ALT, total thiol (T-SH) group, and total proteins were determined. The Copper concentration in the serum, liver, and kidney of the dead animals in group D were also determined. RESULTS: There were significant differences in the blood parameters in group C illustrated by elevated level of serum AST, CPK, and GGT activities and total thiol (as biomarker of oxidative stress) when compared to control groups. In group D, these enzymes, in addition to T-SH, and the total protein were significantly (p≤ 0.05) different from those of the control and the other groups. Measurement of Copper in serum, liver, and kidney of group D (at the end stage of hemolytic phase) confirmed Copper poisoning in these groups. CONCLUSIONS: Based on the findings of the present study, the measurement of the liver enzyme activities and total thiol just closed to critical hemolytic phase could be reliable biomarkers for predicting Copper poisoning in sheep.


Article Title [Persian]

ارزیابی برخی شناساگرهای اکسایشی و آنزیمی در مراحل مختلف وقوع طبیعی مسمومیت مزمن با مس در گوسفند

Authors [Persian]

  • جمیله سالارآملی 1
  • صالح یزدانی 2
  • طاهره علی‌اصفهانی 1
  • ندا رنجبر 3
1 گروه سم‌شناسی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 سازمان دامپزشکی ایران، کرمان، ایران
3 دانش آموخته، دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران، تهران، ایران
Abstract [Persian]

زمینه مطالعه:  از نظر بالینی تشخیص مراحل اولیة مسمومیت مزمن مس مشکل بوده و تاکنون به‌وضوح توضیح داده نشده است. هدف: به‌منظور یافتن شناساگرهایی که در مراحل اولیة تشخیص این مسمومیت مؤثر باشند، از فرصت وقوع طبیعی مسمومیت مس در گلة گوسفند استفاده شد و از دام‌ها در فازهای مختلف مسمومیت، خون‌گیری به‌عمل آمد. روش کار: گوسفندان به چهار گروه تجربی تقسیم شدند: گروه الف، دور از منطقة آلوده (گروه کنترل)؛ گروه ب، در منطقة آلوده (دام‌های به‌ظاهر سالم و بدون علایم بالینی زردی)؛ گروه ج، دارای علایم ملایم زردی و فاز بحرانی همولیز؛ و گروه د، دارای علایم واضح زردی. بعد از خون‌گیری و تهیة سرم، نمونه‌ها از نظر آنزیم‌های کبدی و پارامترهای استرس ‌اکسایشی در مراحل مختلف مسمومیت ارزیابی شد. نتایج: در هر نمونة سرم، آنزیم‌های               CPK، GGT، AST، ALT گروه تیول تام و پروتئین تام، همچنین غلظت مس در سرم، کبد و کلیة دام‌های گروه د اندازه‌گیری شد. طبق نتایج به‌دست آمده، میزان فعالیت آنزیم‌های CPK، GGT، AST و تیول تام (شناساگر استرس اکسایشی) گوسفندان گروه ج، تفاوت معنی‌داری با گروه کنترل داشته است. در گروه د، فعالیت‌های آنزیم‌های فوق، تیول تام و پروتئین تام تفاوت معنی‌داری با کنترل و سایر گروه‌های مورد مطالعه نشان داد (05/≤p). میزان مس اندازه‌گیری شده در سرم، کبد و کلیه وقوع مسمومیت با مس در گروه‌های مورد مطالعه را تأیید کرد. نتیجه‌گیری‌نهایی: نتایج مطالعه حاضر نشان می‌دهد میزان فعالیت آنزیم‌های‌کبدی و تیول تام فقط در مرحلة نزدیک به فاز بحرانی همولیتیک شناساگری مطمئن در تشخیص مسمومیت با این عنصر محسوب می‌شود.

Keywords [Persian]

  • مس
  • آنزیمهای کبدی
  • استرس اکسایشی
  • گوسفند
Bremner, I. (1998) Manifestation of Copper
excess. Am J Clin Nutr. 67: 1069-1073.
Carcia-Vaquero, M., Lopez-Alonso, M., Benedito,
J.L., Hernandez, J., Gutierrez, B., Miranda,
M. (2011) Influence of Cu supplementation
on toxic and essential trace element status
in intensive reared beef cattle. Food Chem
Toxicol. 49: 3358-3366.
Castro, M.B., Chardulo, L.A.L., Szabo, M.P.J.
(2007) Copper toxicosis in sheep fed dairy cattle
ration in Sao Paulo, Brazil. Arq Bras Med
Vet Zootec. 59: 246-249.
Gooneratne, S.R., Howell, J.M. (1980) Creatine
kinase release and muscle changes in
chronic Copper poisoning in sheep. Res Vet
Sci. 28: 351-361.
Humann-ziehank, E., Coenen, M., Ganter, M.,
Bickhardt, K. (2001) Long-term observation
of subclinical chronic Copper poisoning in
two sheep breeds. J Vet Med, Series A–Physiol
Pathol Clin Med. 48: 429-439.
Hu, M.L., Dillard, C.J. (1994) Plasma SH and
CSH measurement. Meth Enzymol. 233: 385-
Isani, G., Monari, M., Andreani, G., Fabbri,
M., Carpene, E. (2003) Effect of Copper exposure
on the Antioxidant Enzymes in Bivalve
Mollusc Scapharca inaequivalvis. Vet Res
Commun. 27: 691–693.
Ishmael, J., Gopinath, C., Howell, J., Mc, C.
(1971) Experimental chronic Copper toxicity
in sheep. Histological and histochemical
changes during development of the lesions in
the liver. Res Vet Sci. 12: 358-366.
Laven, R.A., Livesey, C.T., Offer, N.W., Fountain,
D. (2004) Apparent subclinical hepatopathy
due to excess Copper intake in lactating
Holstein cattle. Vet Records. 155: 120-121.
Lewis, N.J., Fallah-Rad, A.H., Connor, M.L.
(1997) Copper toxicity in confinementhoused
ram lambs. Can Vet J. 38: 496-498.
Lopez-Alonso, M., Prieto F., Miranda, M.,
Castillo, C. (2005) Intracellular distribution of
Copper and zinc in the liver of Copper exposed
cattle from northwest Spain. Vet J. 170:
Lopez-Alonso, M., Crespo, A., Miranda, M.,
Castillo, C., Hernandez, J., Benedito, J.L.
(2006) Assessment of some blood parameters
as potential markers of hepatic Copper accumulation
in cattle. J Vet Diagn Invest. 18: 71-
Luza, S.C., Speisky, H.C. (1998) Liver Copper
storage and transport during development:
implication for cytotoxicity. Am J Clin Nutr.
63: 812-820.
Maxie, M., Grant, K., Jubb, Kennedy, P., Nigel,
P. (2007) Jubb, Kennedy, and Palmer’s pathology
of domestic animals. (5th ed.) Elsevier
Saunders. Edinburgh, Scotland.
del, M.,Chlopeka, M., Dziekan, N. (2007) Hemolytic
crisis in sheep as a result of chronic
exposure to Copper. Pol J Vet Sci. 10: 51-56.
Mozaffari, A.A., Derakhshanfar, A., Salar-
Amoli, J. (2009) Industrial Copper intoxication
of Iranian Fat-Tailed Sheep in Kerman
Province, Iran. Turk J Vet Anim Sci. 33: 113-
Myers, BM., Prendergast, FG., Holman, R.,
Kuntz, S.M., Larusso, N.F. (1993) Alterations
in hepatocyte lysosomes in experimental hepatic
Copper overload in rats. Gastroenterology.
105: 1814-1823.
Ortolani, E.L., Machado, C.H., Sucupira M.C.
(2003) Assessment of some clinical and laboratory
variables for early diagnosis of cumulative
Copper poisoning in sheep. Vet Hum
Toxicol. 45: 289-293.
Ozer, J., Ranter, M., Shaw, M., Bailey, W.,
Schomarkers, S. (2008) The current state of
serum biomarkers of hepatotoxicity. J Toxicol.
245: 194-205.
Reis, S., Faixova, Z., Boldizarovva, K., Javrsky,
P. (2005) The effects of long term heavy metals
intake on lipid peroxidation of gastrointestinal
tissue in sheep. Vet Med – Czeck. 50: 407-415.
Reis, L.S., Pardo, P.E., Camargos, A.S., Oba, E.
(2010) Mineral element and heavy metals poisoning
in animals. J Med Med Sci. 1: 560-579.
Simpson, D.M., Beynon, J.R., Robertson, D.H.
(2004) Copper-assoiciated liver disease: A
study of Copper challenge in a sheep model.
Proteomics. 4: 524-536.
Spiesky, H., Navarro, P., Cherian, M.G.,
Jimenez, H. (2003) Copper-binding proteins
in human erythrocytes: Searching for potential
biomarkers of Copper over-exposure, Biometals.
16: 113-123.
Stahar, H.M. (1991) Analytical Methods in
Toxicology. (1st ed.) John Wiley & Sons, Inc.
New York, USA.
Taghipour bazargani, T., Salar Amoli, J.,
Ashrafi, Helan, J., Sasani, F., Jamali, A. (2009)
Primary chronic Copper poisoning with high
fatality in khatounabad of shahr-e-babak Kerman
province. J Anim Health Dis. 3: 67-75.